Ingezonden: ​Vrijwilligers houden zaagmolen Twickel draaiende

Achter hotel Carelshaven staat sinds 1771 de Twickeler Houtzaagmolen. Ruim tweehonderd jaar is hier bedrijfsmatig hout gezaagd, eerst op windkracht, vanaf 1883 op stoom en vanaf 1921 elektrisch. In 1975 werd de zagerij gehuisvest in een nieuw gebouw . Door leegstand begon de oude molen al snel af te takelen: molens moeten malen.

Na een grondige restauratie is de oude molen in 1990 heropend. Deze openstelling is te danken aan de inzet van de Stichting Beheer Houtzaagmolen Twickel die sindsdien de molen draaiend houdt. Zeventien vrijwilligers, waaronder ook de vier bestuursleden, houden de machines in bedrijf. Daarnaast voeren zij kleine reparaties uit. Iedere woensdag- en zaterdagmiddag staat een aantal enthousiaste medewerkers klaar om bezoekers te ontvangen. Zij hebben daarvoor een korte scholing van hun collega’s ontvangen, maar iedere nieuwe vrijwilliger brengt natuurlijk ook een stukje kennis uit zijn verleden mee. Enkele mensen zijn afkomstig uit het onderwijs, anderen waren werkzaam in technische beroepen als machinist op de grote vaart, werktuigbouwkundige of fijnmechanicus. Daardoor houdt iedere rondleider een persoonlijk gekleurd verhaal.

Onderhoud

Een paar vrijwilligers stellen zich op bij het oude zaagraam uit 1771 dat nog steeds zijn werk doet. En er wordt uitgelegd hoe de zaag werkt. Het hout wordt door eigen vrijwilligers aangeleverd of het komt van de werf van de zagerij van Twickel”, vertellen ze. “We verzagen voornamelijk douglashout. Dat is duurzaam, en bovendien kun je het een paar dagen in het zaagraam laten zitten, zo heel snel zagen we immers niet. Met eikenhout kan dat niet, daar zitten zoveel zuren in, dat een zaag die je daarin achterlaat al na een paar dagen begint te roesten. Ondanks het gebruik van douglashout moeten we de zagen nogal eens vervangen. Dat kan vrij gemakkelijk omdat op de zaagvloer een machine staat waarmee we uit een strook metaal zelf een zaag kunnen stansen.”

Deze gang van zaken geeft al aan hoe het onderhoud in zijn werk ging. Door het regelmatige gebruik zijn de verschillende onderdelen periodiek aan vervanging toe. Uiteraard worden de zagen voordat ze aan vervanging toe zijn, eerst nog geslepen. Daarnaast worden de machines gesmeerd en de vloeren geveegd.

Uit het gezaagde hout worden door verschillende vrijwilligers producten gemaakt die ter plaatse te koop zijn. Prachtige hobbelpaardjes staan te pronken naast ander degelijk kinderspeelgoed, voor gebruik in de tuin zijn er vogelvoederhuisjes, nestkastjes, tuinbanken en ouderwetse droogrekken. Ook de landgoedwinkel van Twickel wordt met deze producten bevoorraad.

Aandrijving

Wijlen, Bert ter Steege heeft een maquette gemaakt. Deze toont de molen in zijn oorspronkelijke staat. “Het zaagraam wordt nu gedreven door een elektromotor die op de eerste verdieping staat. Van de oude windmolen is nog een tekening bewaard gebleven. Hiernaar zijn werktekeningen gemaakt en deze maquette, waarvoor we natuurlijk ons eigen hout gebruikten.”

Op de begane grond bevindt zich ook een oude stoommachine, afkomstig uit een baggerschuit. Bij aankoop van de stoommachine van het Scheepvaartmuseum in Rotterdam was het één bonk roest. Samen met leerlingen van het Centrum Vakopleiding in Almelo hebben de vrijwilligers er weer een pronkstukje van gemaakt. "Hij loopt nu op perslucht en is niet verbonden met het zaagraam. Naast alle werkzaamheden is er ook tijd voor gezelligheid. Onder het genot van een kopje koffie zitten de medewerkers genoeglijk bij elkaar in het schaftlokaal. Er wordt gediscussieerd in het dialect en worden de laatste nieuwtjes uitgewisseld. Aan de muur hangt een wandtegel met de tekst: A‘ j wend bint Twents te proaten möj ’t hier um oons nich loaten."

Voor de openingstijden kunnen bezoekers kijken op de website www.zaagmolen.nl. Groepen zijn welkom na een telefonische afspraak met de secretaris Herman Heuker of Hoek tel. 074 - 3762403. Er worden rondleidingen georganiseerd voor gezelschappen van 5 tot 50 personen.

E. Morsink

voorzitter