Ingezonden Vrienden van Twickel: Windturbines en Twickel

Momenteel staat het landgoed onder druk door de aanleg van een hoogspanningslijn, daarbij sluit het net zich rondom de mogelijke plaatsing van 270 meter hoge windturbines. Omdat veel onduidelijk is omtrent de situatie, voelt de vereniging Vrienden van Twickel zich geroepen om ten minste te informeren over de stand van zaken.

De reden dat de discussie over windturbines weer wordt gevoerd, is de publicatie van het Provinciaal Programma Energiestrategie. Dat document dient als leidraad voor hoe het provinciebestuur haar rol inkleedt bij het nakomen van de energiedoelen voor het jaar 2030. Die doelen zijn door gemeenten zelf al vastgelegd in regionale energiestrategieën. In de Regionale Energiestrategie (RES) Twente wordt gesproken over 39 windturbines, maar daarvan is nog geen enkele gerealiseerd. Omdat netbeheerders moeten weten waar zij aan toe zijn, voert het provinciebestuur de druk op.

Het verlenen van vergunningen voor windparken (clusters van 10 of meer windturbines) is een bevoegdheid van de provincie. Op Twents grondgebied ziet de provincie alleen mogelijkheden voor (grote) clusters van 30 turbines in het gebied A35 bij Borne/Hengelo en het gebied Almelo-Twenterand-Tubbergen. Het aandragen van gebieden voor één of enkele turbines is een aangelegenheid van gemeenten. Maar die hebben zich nog niet veel laten horen.

De 25 Overijsselse gemeenten hebben tot 1 juli de tijd om zelf plekken uit te zoeken waar windturbines kunnen komen. Daarna neemt de provincie het heft in eigen hand, waarmee het gemeenten kan passeren en zelf locaties binnen de gemeente kan aanwijzen

In september 2021 heeft Gemeente Hengelo “de oksel” van de A1 en de A35 aangewezen als zoekgebied voor te plaatsen windturbines. De locatie is volgens wethouder Bruggink echter bij uitstek geschikt als energiegebied. „In de omgeving wonen relatief weinig mensen en de turbines en zonnevelden vallen in de al grote bestaande infrastructuur.” Twee turbines van 270 meter hoog zouden al bijna de helft (46 GWh) van de benodigde 100 gigawattuur opleveren.

Dit betekent dat wanneer Hof van Twente geen windbeleid vaststelt, zij geen enkele invloed meer heeft in de keuze waar windturbines komen te staan. In principe betekent het dat een windturbinebouwer die na 1 juli bij de provincie aanklopt, niets meer met de gemeente van doen heeft. Dat geldt dus ook voor de twee windturbines die bij knooppunt Buren in de Hof van Twente zouden moeten komen. Het bedrijf Pure Energie en energiecoöperatie Wind voor Buren hebben concrete plannen om daar twee windturbines neer te zetten. Hof van Twente heeft tot nu toe geen besluit genomen en de initiatiefnemers hebben daarom nu ook al een verzoek bij de provincie ingediend. 1 juli komt steeds dichterbij.

Volgens de publicatie van het Provinciaal Programma Energiestrategie hadden de gemeenten tot maart 2023 de tijd om de zoekgebieden aan te wijzen. Vraag is nu: wat gaat de provincie doen?

De twee clusters die de provincie voor ogen heeft, zijn in theorie voldoende om de winddoelstelling voor 2030 te halen.

TenneT

Windturbines en windparken vragen nogal wat van het elektriciteitsnetwerk. Dat netwerk is in delen van Twente nu al overbelast en biedt in de rest van de regio nog maar beperkt ruimte. Om de doelstellingen voor 2030 te kunnen halen, moeten de netbeheerders dus al in een vroeg stadium weten waar er windturbines gepland zijn.

En laat de Hof van Twente vorig jaar het ontwerp bestemmingsplan voor een nieuwe hoogspanningslijn behandeld hebben. De voorkeursvariant van Tennet doorsnijdt grote gebieden van het waardevolle en natuurlijke cultuurlandschap van landgoed Twickel en gaat met grondgestuurde boringen dwars door waardevol boerenland en begrensde natuur van het natuurnetwerk. Maar feitelijk kan deze hoogspanningslijn gezien worden als de benodigde capaciteitsuitbreiding voor de plaatsing van een cluster windturbines.

Momenteel is Twickel in het verweer bij de commissaris van de koning om de plannen van TenneT tegen te houden om de kabel over het landschap te laten lopen. Maar stel wanneer er gehoor wordt gegeven om de kabel van TenneT niet over het landgoed te laten lopen, dan kan TenneT alsnog ervoor kiezen om een ander tracé te kiezen langs de A1/ A35. Dit zorgt hoogstens voor uitstel van de windturbines, niet voor afstel.

In alles ligt de locatie oksel A1/A35 op pole position om als locatie uitgekozen te worden voor de cluster van meerdere windturbines.

Is het besluit dan al definitief? Nee, De uitspraak van de Raad van State (30 juni 2021 windpark Delfzijl Zuid) en de zorgen rondom gezondheid in relatie tot afstandsnormen werken momenteel vertragend in het aanwijzen van zoekgebieden. Volgens Provinciaal Programma Energiestrategie wordt bij het aanwijzen van zoekgebieden gebruik gemaakt van bepaalde vuistregels voor afstanden tot kwetsbare objecten. Dat kan nog steeds. De toepassing van precieze normen is pas aan de orde bij de vergunningverleningen en het bepalen van de precieze locatie. De verwachting is dat er in de fase richting de RES 2.0 weinig vergunningaanvragen zullen komen voor windparken in Overijssel. In dezelfde periode kunnen echter wel zoekgebieden aangewezen worden met inachtneming van het gegeven dat het aantal turbines dat uiteindelijk geplaatst kan worden mede afhankelijk kan zijn van de nieuwe vast te stellen milieu/afstandsnormen.

Er is inmiddels ook bekend dat windturbines gezondheidsschade opleveren, door geluidsoverlast en slagschaduw. Een enorme last voor de omwonenden. In Duitsland is de minimale afstand voor windturbines tot bebouwing 1000 meter. Echter in Beieren, notabene voorloper in windenergie, heeft de federale overheid in 2016 besloten dat de minimale afstand tussen turbines en bewoning tienmaal de tiphoogte moet bedragen. Welke invloed dit gaat hebben op de aangewezen locatie van de oksel van A1/A35 is nog niet bekend.

Ook staat in het Provinciaal Programma over de leefomgeving, ruimtelijke kwaliteit en gebiedsfonds dat enerzijds Energieopwekking langs hoofdinfrastructuur moet plaatsvinden, maar anderzijds dat waardevolle gebieden, zoals opgenomen in de catalogus gebiedskenmerken Overijssel, ontzien moeten worden. De hoofdinfrastructuur is TenneT aan het ontwikkelen langs de A35. Echter, wordt Twickel met het vogelretentiegebied en park Twickel met het waardevolle cultuur -en natuurlandschap als een waardevol gebied gezien? En welke afstand moet men vervolgens bewaren tot een zogenaamd “waardevol gebied”.

1 juli is de tweede mijlpaal bereikt. De zoekgebieden zijn aangewezen. Dan wordt doorgewerkt naar de derde mijlpaal. Op 1 januari dienen alle omgevingsvergunningen verleend te zijn. Dit betekent dat in de loop van 2023 alle omgevingsvergunningen aangevraagd moeten zijn.

Mocht door de nieuwe formatie de provincie de bouw van de turbines ook niet mogelijk willen maken, dan ontstaat een nieuw probleem. Dan kan het Rijk overgaan tot het maken van inpassingsplannen.

Wij als vrienden van Twickel vinden dat de gemeenten en provincie een belangrijke taak hebben in het ontwikkelen van criteria voor landschappelijke inpasbaarheid van hoge windturbines en het aanleggen van kabels. Het landgoed Twickel is een van de grootste en oudste particuliere landgoederen van Nederland. De economie van de omliggende dorpen, steden en gebieden is voor een groot deel afhankelijk van toerisme. Maar het is ook voor de duizenden mensen uit onze omgeving die er ontspanning en rust zoeken een belangrijke plek. Daarom willen wij als Vrienden van Twickel weten van de gemeente of de kans op de komst van windturbines vergroot of juist verkleint op de locaties zoals voorgesteld door Wind voor Buren en de gemeente Hengelo wanneer de keuze bij de provincie komt te liggen.

Namens het bestuur Vereniging Vrienden van Twickel

Monique Poessé