Lage waterstanden blijven dreiging voor Twentekanaal: ‘Stremming kan maanden duren’

Op 18 augustus vond op XL Businesspark in Almelo een regionaal bestuurlijk overleg plaats over de bevaarbaarheid van de Twentekanalen. In het overleg is de actualiteit van de droogteproblematiek en de bevaarbaarheid besproken. Er is niet alleen stilgestaan bij de oplossingen voor de korte termijn (denk aan uitwijkmogelijkheden voor bedrijven en schippers) maar vooral ook voor de lange termijn. De noodzaak voor het vinden van structurele oplossingen is evident, omdat de verwachting is dat de huidige situatie als gevolg van klimaatverandering in de nabije toekomst geen uitzondering zal zijn.

In de afgelopen weken hebben veel landen in Europa te maken met een recorddroogte, ook Nederland. Deskundigen spreken van een situatie die zich in deze periode van het jaar nog niet eerder heeft voorgedaan en leggen een relatie met de klimaatverandering die zich voordoet. Het tekort aan water is voor veel sectoren een probleem, niet alleen voor de binnenvaart. Het gaat om drinkwatervoorziening, proceswater voor industrie (ook kritieke sectoren), koelwater, water voor landbouwdoeleinden en rivieren/kanalen voor transport. In sommige gevallen is het noodzakelijk het water op peil te houden om schade aan dijken of natuurgebieden te voorkomen. Alle deze belangen worden beoordeeld en tegen elkaar afgewogen door Waterschappen, provincies, Rijkswaterstaat en vertegenwoordigers van binnenvaart. De binnenvaart is zeer belangrijk, maar als het echt kritiek wordt, scoort het lager op de prioriteringslijst.

Situatie Twentekanaal

De afgelopen weken hebben de binnenvaartschepen met minder lading en daarmee minder diepgang gevaren. Wel met een hogere frequentie. Op deze wijze is de bedrijvigheid grotendeels in stand gebleven. “Vorige week is de situatie in snel tempo verslechterd en zien wij de activiteit op de Twentekanalen per dag afnemen en de onzekerheid onder schippers en ondernemers toenemen”, zo laat de gemeente weten.

Op moment van schrijven is de doorgang in het Twentekanaal zodanig, dat er nog steeds gevaren kan worden met minder lading. Met ingang van woensdag 17 augustus is Rijkswaterstaat bij sluis Eefde gestart met vraag- en aanbod gestuurd schutten. Hetzelfde regime geldt ook voor sluis Delden en sluis Hengelo. Schepen kunnen schutten op volgorde van aankomst en als er voldoende water is.

De uitdaging voor de sluis Eefde (de toegangspoort tot havengebied Twente) is om stremming van het kanaal te voorkomen. Dit gebeurt door water uit de IJssel op te pompen, waarna 7-8 keer een binnenvaartschip de sluis kan passeren. Daarna moet er weer ongeveer zeven uren gepompt worden voor de volgende schutmogelijkheid. Rijkswaterstaat probeert 48 uur van tevoren te waarschuwen in geval van stremming, maar kan dit niet garanderen. Daarmee blijft het een risico afweging voor de schipper zelf om wel of niet op het Twentekanaal te blijven. Rijkswaterstaat en havenmeesters monitoren voortdurend de bedrijvigheid op het kanaal en staan in contact met de binnenvaartschippers en de bedrijven.

Mocht het tot een stremming komen (en die kan volgens deskundigen meerdere weken tot maanden duren), dan ondersteunt Havenbedrijf Twente de nog aanwezige binnenvaartschepen op het Twentekanaal zo goed mogelijk. Denk daarbij aan walstroomvoorzieningen, drinkwater en andere dienstverlening.